Nasza Loteria NaM - pasek na kartach artykułów

400 lat Starachowic i Wierzbnika. Poznajcie niezwykłą historię. Mamy wiele unikalnych archiwalnych zdjęć

Anna Michalska
Widok na Starachowice i Wierzbik - 1906. Więcej archiwalnych zdjęć z Wierzbnika i Starachowic na kolejnych zdjęciach.
Widok na Starachowice i Wierzbik - 1906. Więcej archiwalnych zdjęć z Wierzbnika i Starachowic na kolejnych zdjęciach. Fotopolska
We wtorek 16 stycznia Starachowice i Wierzbnik świętują swoje 400-lecie. Co wydarzyło się dokładnie 400 lat temu? Jak rozwijało się miasto? Poznajcie niezwykłą historię, zobaczcie unikalne, archiwalne zdjęcia.

16 stycznia 1624 roku król Zygmunt III Waza wydał pozwolenie na lokację miasta Wierzbnika. Założył go ksiądz Bogusław Radoszewski, opat benedyktynów ze Świętego Krzyża. W bezpośrednim sąsiedztwie Wierzbnika równolegle rozwijała się osada fabryczna Starachowice.

W miejscu obecnych Starachowic istniała kuźnica, dzierżawiona w XVI wieku przez Starzechowskich, stąd prawdopodobnie nazwa miejscowości. Obok kuźni na terenie obecnego miasta istniało miasto Wierzbnik ,dziś stanowiący najstarszą, zabytkową część Starachowic.

Zobacz w galerii zdjęć Starachowicach w dawnych latach

Do 1817 roku osada stanowiła własność zakonu cystersów z Wąchocka, którzy w 1789 roku zbudowali tu wielki piec. W 1815 roku hutę przejął rząd Królestwa Polskiego. W I połowie XIX wieku Starachowice stały się największym ośrodkiem przemysłu metalowego Królestwa Polskiego, częścią tak zwanego Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego, według planu Stanisława Staszica – rozbudowy przemysłu żelaznego wzdłuż rzeki Kamiennej z głównym ośrodkiem w Starachowicach realizowanego pod kierunkiem Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. W 1899 roku uruchomiono wielki piec, osada stała się ważnym ośrodkiem wydobycia i hutnictwa żelaza.

W 1933 roku Starachowice w gminie Styków podzielono na część wiejską i część fabryczną. Starachowice (Wieś) utworzyły gromadę o nazwie Starachowice, składającą się ze wsi Starachowice oraz gruntów kolejowych, natomiast w nowo powstałej osadzie Starachowice Fabryczne (utworzonej z kolonii Majówka, Bugaj, Sztolnia, Przykościelna, Robotnicza, Urzędnicza i innych) utworzono gromadę o nazwie Starachowice Fabryczne. Gromadę Starachowice Fabryczne połączono z miastem Wierzbnikiem 1 kwietnia 1939 roku, nadając mu nazwę Starachowice-Wierzbnik. Natomiast Starachowice-Wieś i pozostałe wsie gminy Styków zachowały dalej swoją odrębność jako gromada w gminie Styków.

W dwudziestoleciu międzywojennym Starachowice były ważnym ośrodkiem przemysłu zbrojeniowego, z racji swojego położenia w Centralnym Okręgu Przemysłowym, odbywała się tu produkcja licencjonowanych dział „Bofors”. Działały liczne kopalnie rud żelaza, huta do której gęstą siecią kolei wąskotorowej dowożono rudy z okolicznych kopalń.

Podczas II wojny światowej włączone do Generalnego Gubernatorstwa. Hitlerowcy do miasta włączyli gromady Starachowice-Wieś, Starachowice Górne, Krzyżowa Wola i Wanacja, które przemianowali na Starachowice.

W czasie II wojny światowej w Wierzbniku zamieszkiwanym w dużej części przez Żydów utworzono getto, po jego likwidacji w 1942 roku Żydów przewieziono do obozów w Auschwitz-Birkenau i Treblince. W czasie okupacji niemieckiej naziści przy kopalni rudy utworzyli obóz „na Majówce”, którego więźniowie byli wykorzystywani do niewolniczej pracy w hucie. Obóz działał do 1944 roku. Miasto zostało zajęte przez jednostki 3 Armii Gwardii I Frontu Ukraińskiego 17 stycznia 1945 roku.

Po wojnie powrócono do stanu sprzed wojny; gromady włączone przez hitlerowców do Starachowic odzyskały swoją samodzielność, a miasto powróciło do przedwojennej nazwy Starachowice-Wierzbnik. Zmieniono ją z powrotem na Starachowice 3 września 1949 roku. 1 lipca 1952 z gminy Styków do Starachowic włączono gromady Starachowice-Wieś, Starachowice Górne, Krzyżowa Wola i Wanacja oraz 20 hektarów lasów państwowych, włączając je do miasta Starachowice w związku z nadaniem mu statusu powiatu miejskiego.

Zobacz w galerii zdjęć Starachowicach w dawnych latach

W 1948 roku w Starachowicach utworzono Fabrykę Samochodów Ciężarowych. Przez lata była głównym pracodawcą w mieście, zatrudniała w szczytowym okresie ponad 20 tysięcy robotników. To dzięki niej Starachowice dynamicznie się rozwinęły i rozbudowały, powstały liczne osiedla mieszkaniowe.

Oprócz Fabryki Samochodów Ciężarowych, działały również inne zakłady, jedyny w Polsce Zakład Topienia Bazaltu, Starachowickie Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego, oraz do 1968 roku działał wielki piec.

Wraz z upadkiem centralnie zarządzanej gospodarki, po 1989 roku zaczęły się spore problemy Starachowic z którymi miasto zmagało sia kilka lat.

Pod koniec lat 90. XX wieku właścicielem Fabryki Samochodów Ciężarowych został koncern MAN, obecnie w fabryce MAN Bus produkowane są autobusy. Również w tym czasie w mieście utworzono Specjalną Strefę Ekonomiczną „Starachowice”. Miasto znów zaczęło się rozwijać.

W 2023 roku w Starachowicach mieszkało około 45 tysięcy ludzi.

Marek Materek, prezydent Starachowice napisał we wtorek w mediach społecznościowych: "Historia tych dwóch miejscowości to nierozerwalne dzieje, które nadały tożsamość naszemu miastu. Ten rok jest dla nas szczególny. Wspólnie podejmujemy działania upamiętniające rocznicę 400-lecia wydania przywileju lokacyjnego Wierzbnika. Uroczystości i przedsięwzięcia wpływają na umocnienie tożsamości lokalnej mieszkańców Starachowic i zachowania dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń. Pamięć o przeszłości Miasta to hołd należny przodkom od współczesnych pokoleń społeczności lokalnej. Pamiętamy! Dziś zapraszamy na uroczystości związane z tym wyjątkowym wydarzeniem - mszę świętą, odsłonięcie pamiątkowej tablicy poświęconej Pamięci Założycieli Miasta i jego Mieszkańców, uroczystą sesję Rady Miejskiej w Starachowicach oraz recital Kamila Urbańskiego: „Dla Przyjaciół Mojego Miasta”".

Zobacz w galerii zdjęć Starachowicach w dawnych latach

od 7 lat
Wideo

Dzień pamięci - ZBRODNIA KATYŃSKA

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na starachowice.naszemiasto.pl Nasze Miasto